یکی از متداولترین پرسشها بعد از اقدام به بارداری این است که از چه وقت آزمایش خون بارداری رو نشون میده و چه زمانی جواب آن قابل اعتماد است. معمولاً ۷ تا ۱۲ روز بعد از لقاح و حدود ۱ تا ۳ روز پساز تأخیر پریود، آزمایش خون میتواند بارداری را با دقت بالا نشان بدهد. دلیلش هم این است که هورمون HCG بعد از لانهگزینی جنین در دیواره رحم وارد خون میشود و طی چند روز با سرعت بالا افزایش پیدا میکند. اگر خیلی زود آزمایش بدهید، ممکن است هورمون هنوز به حد قابلتشخیص نرسیده باشد و نتیجه منفی کاذب بگیرید. در ادامه توضیح میدهیم که تست خون چگونه کار میکند، در چه روزهایی بیشترین دقت را دارد، نقش تخمکگذاری نامنظم در جواب آزمایش خون چیست و چه زمانی بعد از آزمایش خون نوبت به سونوگرافی میرسد.
آزمایش خون بارداری چگونه کار میکند و چرا زودتر از تستهای خانگی جواب میدهد؟
بسیاری از خانمها از ما میپرسند که از چه وقت آزمایش خون بارداری رو نشون میده؟ آزمایش خون بارداری بهدلیل حساسیت بالا، چند روز زودتر از تستهای خانگی میتواند بارداری را تشخیص بدهد. مکانیزم اصلی آزمایش خون اندازهگیری مستقیم هورمون HCG در خون است. این هورمون ۶–۱۰ روز پساز لانهگزینی وارد جریان خون میشود و زودتر از ادرار قابلتشخیص است. همچنین آزمایش خون قادر است حتی مقادیر mIU/ml ۵ را شناسایی کند، درحالیکه تست ادرار به غلظت بالاتری نیاز دارد.
انواع تست خون بارداری به شرح زیر است:
▪ کیفی: فقط مثبت/منفی را گزارش میکند.
▪ کمی: مقدار دقیق هورمون را میسنجد و برای پیگیری روند بارداری کاربرد دارد.
اما مزیت آزمایش خون نسبت به تست ادرار چیست؟
✔ پاسخ زودتر (۷–۱۰ روز پساز لقاح)
✔ دقت بالاتر
✔ عدم تأثیرپذیری از رقیق بودن ادرار
✔ انجام در شرایط کنترلشده آزمایشگاهی
چرا آزمایش خون زودتر مثبت میشود؟ چون HCG ابتدا در خون بالا میرود و چند روز بعد وارد ادرار میشود. بنابراین تست خون ۱–۳ روز قبلاز موعد پریود هم ممکن است بارداری را نشان بدهد. پس زمان دقیق قابلتشخیص شدن بارداری به شرح زیر است:
▪ سریعترین حالت: روز ۷–۸ پساز تخمکگذاری
▪ حالت معمول: روز ۱۰ پساز تخمکگذاری / حوالی موعد پریود
طبق گفته وبسایت my.clevelandclinic.org:
● These blood tests are slightly more sensitive than urine tests because they can detect very small levels of HCG.
● آزمایشهای خون کمی حساستر از آزمایشهای ادرار هستند؛ زیرا میتوانند سطوح بسیار کمی از HCG را تشخیص دهند.
در نتیجه، آزمایش خون میتواند چند روز قبلاز بیبیچک نتیجه مثبت بدهد و بهترین گزینه برای تشخیص زودهنگام است.
از چه وقت آزمایش خون بارداری رو نشون میده؟ جدول زمانبندی در شرایط مختلف
آزمایش خون بارداری از حدود ۷ تا ۱۲ روز پساز لقاح قابل تشخیص است، اما دقت آن بسته به زمان رابطه، زمان تخمکگذاری و نظم سیکل قاعدگی متفاوت خواهد بود.
زمان از لقاح / نزدیکی / پریود | احتمال مثبت شدن آزمایش خون | توضیح علمی |
۷ تا ۱۲ روز پساز لقاح | بالا | به حد قابلتشخیص میرسد. HCG |
۱۰ تا ۱۴ روز پساز نزدیکی مشکوک | بسیار بالا | از روز ۱۰ معمولاً قابل تشخیص، روز ۱۴ تقریباً همیشه مثبت. |
۱ تا ۳ روز پساز تأخیر پریود | قطعی و قابل اعتماد | سطح بالاست؛ تست خیلی دقیق است. HCG |
بالاHCG خیلی زود در بارداریهای دوقلویی / | ممکن (نادر) | در موارد خاص خیلی سریع بالا میرود. HCG |
تخمکگذاری نامنظم یا دیر | مثبت شدن با تأخیر | احتمال منفی کاذب وجود دارد؛ تست باید تکرار شود. |
چه زمانی پساز آزمایش خون باید سونوگرافی انجام شود؟
گفتیم که چه وقت آزمایش خون بارداری رو نشون میده. اما باید بدانید که بعد از اینکه آزمایش خون بارداری مثبت شد، مرحله بعدی در مراقبتهای بارداری معمولاً انجام سونوگرافی است. اما زمان مناسب برای اولین سونوگرافی بسیار مهم است. سونوگرافی معمولاً از هفته ۵ تا ۶ بارداری قابل اتکا است؛ یعنی حدود ۲ تا ۳ هفته پساز عقب افتادن پریود. قبلاز این زمان، حتی اگر بارداری داخل رحم هم باشد ممکن است در تصویربرداری چیزی دیده نشود.
✔ در هفته پنجم بارداری (که معادل یک هفته پساز تأخیر پریود است)، معمولاً ساک حاملگی در رحم با سونوگرافی ترانسواژینال دیده میشود.
✔ در هفته ششم، ممکن است کیسه زرده و حتی جوانه رویانی قابل مشاهده باشد.
✔ اغلب تا پایان هفته ششم یا اوایل هفته هفتم، ضربان قلب جنین نیز در سونوگرافی قابل تشخیص است.
البته شرایط خاص میتواند این زمانبندی را تغییر بدهد. اگر بیمار سابقه بارداری خارجرحم داشته یا اکنون درد و لکهبینی دارد، پزشک ممکن است خیلی زودتر (مثلاً هفته ۵) سونوگرافی انجام بدهد تا اطمینان حاصل کند که جنین در رحم است. معمولاً اگر تست خون مثبت شده است و هیچ علامت نگرانکنندهای وجود ندارد، پزشک اولین سونوگرافی را حدود ۲ هفته پساز تست مثبت تجویز میکند.
در سونوگرافی چه مواردی بررسی میشود؟
در این سونوگرافی موارد زیر بررسی میشود:
✔ اطمینان از اینکه ساک حاملگی داخل رحم قرار دارد و بارداری خارجرحم نیست.
✔ مشخص شدن تعداد جنینها.
✔ وجود ضربان قلب و تعداد آن بررسی میشود تا زنده بودن جنین و سلامت اولیهاش تأیید شود.
✔ با اندازهگیری طول جنین یا قطر ساک، سن بارداری دقیقتر برآورد میشود و با تاریخ LMP تطابق داده میشود.
✔ پزشک رحم و تخمدانها را هم نگاه میکند تا مثلا کیست تخمدانی یا مشکلی که بارداری را تحت تأثیر قرار دهد وجود نداشته باشد.
انجام این سونوگرافی در زمان مناسب بسیار مهم است. زودتر از موعد رفتن میتواند اضطراب بیمورد ایجاد کند (چون ممکن است جنین هنوز دیده نشود) و دیرتر رفتن نیز باعث تأخیر در تشخیص موارد احتمالی ناخواسته میشود.
خانمهایی که بنا به شرایط مجبورند استراحت کنند یا نمیخواهند برای سونوگرافی از خانه خارج شوند، میتوانند از سرویس سونوگرافی در منزل بهره ببرند. بهمحض رسیدن به هفته ششم بارداری (یا هر زمانی که پزشک توصیه کند)، میتوانید کارشناسان یارا درمان هماهنگ کنید تا متخصص سونوگرافی با دستگاه قابلحمل به منزل شما بیاید و سونوگرافی را انجام بدهد. این خدمت، بهویژه در شرایطی که خروج از منزل دشوار است (مثلاً تهوع شدید یا دستور استراحت) بسیار کمککننده خواهد بود.
چه زمانی آزمایش خون بارداری نیاز به تکرار دارد؟
تا اینجا بررسی کردیم از چه وقت آزمایش خون بارداری رو نشون میده. حال باید بدانید که اگر نتیجه آزمایش خون بارداری شما با حالت طبیعی همخوانی نداشته باشد یا همراه با علائم هشدار باشد، لازم است تست طی ۴۸ ساعت دوباره تکرار شود تا روند هورمون HCG و سلامت بارداری بررسی شود. در بسیاری از موارد، اولین آزمایش خون پایان کار نیست.
● اگر سطح HCG بسیار پایین یا مرزی باشد (مثل ۱۰ یا ۲۰)، پزشک معمولاً تست را دو روز بعد تکرار میکند تا ببیند آیا عدد تقریباً دو برابر شده یا خیر.
● افزایش نیافتن HCG یا افزایش کمتر از حد طبیعی، میتواند نشانه بارداری خارجرحم یا بارداری ناپایدار باشد و به بررسی بیشتر نیاز دارد.
● همچنین ناسازگاری بین تاریخ آخرین قاعدگی و عدد HCG حتماً باید مجدداً ارزیابی شود.
● اگر همراه با نتیجه مثبت لکهبینی شدید یا درد یکطرفه شکم رخ بدهد، این وضعیت اورژانسی است و تست باید با سونوگرافی تکمیلی تکرار شود.
● در زنان با سابقه بارداری خارجرحم یا سقطهای مکرر نیز حتی نتایج طبیعی نیاز به پیگیری چندباره دارد تا روند هورمون مطمئن ارزیابی شود.
● همچنین اگر با وجود HCG بالا، کیسه بارداری در سونوگرافی دیده نشود، پزشک تکرار آزمایش در ۴۸ ساعت و سونوگرافی بعدی را ضروری میداند.
سخن پایانی
برای کسانی که میپرسند از چه وقت آزمایش خون بارداری رو نشون میده، پاسخ این است: معمولاً چند روز بعد از تأخیر پریود، تست خون دقیقترین و زودترین راه تشخیص است. انتخاب زمان مناسب برای آزمایش، از اضطراب بیمورد و نتایج گمراهکننده جلوگیری میکند و مسیر بارداری را با اطمینان بیشتری آغاز میکند.